Recent gipsen afgietsel van een oude man.
Tot Zover
Dodenmaskers: herinnering en propaganda
Ambitieuze vorsten en kerkelijke kopstukken lieten in de late Middeleeuwen hun portretten door hun rijk verspreiden. Het was reclame voor henzelf en het legitimeerde hun heerschappij. Een afgietsel van hun levenloze gelaat liet zien dat hun macht, de macht van de dynastie, ook na de dood ongebroken was.
Vanaf de zeventiende eeuw, als de burgerij machtiger en zelfbewuster wordt, komen er ook dodenmaskers van wetenschappers, kunstenaars en schrijvers. Zo leven zij, meer dan via geschilderde portretten, door na hun dood. Een bekend voorbeeld is het dodenmasker van Isaac Newton (1643-1727).
Verzamelingen
In de achttiende eeuw was er veel belangstelling voor dodenmaskers en ze werden druk verzameld. Liefhebbers probeerden een zo groot mogelijke collectie ‘beroemdheden’ bij elkaar te krijgen en er ontstonden, vooral in landen als Engeland en Frankrijk, speciale galerijen met maskers van beroemde doden en terechtgestelde criminelen.
Meisje uit de Seine
Aan het eind van de 19de eeuw dreef het levenloze lichaam van een jonge vrouw in de Seine. Haar identiteit bleef onbekend, maar de lijkschouwer was onder de indruk van de zachte glimlach op haar gezicht. Hij maakte een gipsafdruk van haar gezicht en al snel verspreidden kopieën zich door heel Europa. L’inconnu de la Seine werd een hype, al zijn er twijfels over de waarheid van het verhaal. Schilders, schrijvers en andere kunstenaars beschouwden de vrouw als een muze en in 1958 stond haar gezicht model voor de eerste reanimatiepop, Rescue Anne. Vele generaties oefenden op deze pop mond-op-mondbeademingen, wat het Meisje uit de Seine de bijnaam de meest gekuste vrouw ter wereld gaf.
Nederland
Nederland kent slechts een bescheiden traditie op het gebied van dodenmaskers. De vroegst bekende opdracht werd gegeven voor het maken van het dodenmasker van dichter en geschiedkundige Willem Bilderdijk (1756-1831). Bestemd voor zijn intimi diende het tevens als voorbeeld voor het te maken standbeeld. Bert Sliggers, in de catalogus Naar het lijk (1998) vond nog 27 andere in Nederland bewaard gebleven dodenmaskers. Dit schamele aantal bevat afgietsels van celebrities als koning Willem II en III, Ary Scheffer, Abraham Kuyper, Willem Elsschot en Carel Willink. Museum Tot Zover bezit verschillende oude en moderne maskers.