Sculptuur NA BIKA TU NA FO. Foto: Museum Tot Zover
Tot Zover
NA BIKA TU NA FO (2023)
Het beeld NA BIKA TU NA FO is gemaakt door kunstenaar Marcel Pinas. Dit kunstwerk zal enkele jaren in de museumtuin staan als aankondiging van een grote tentoonstelling van Marcel Pinas, te zien in 2028/2029.
Beschrijving
De Surinaamse kunstenaar Marcel Pinas (1971) is afkomstig uit de marrongemeenschap in het oosten van Suriname. Marrons zijn nazaten van gevluchte slaven die nieuwe gemeenschappen stichtten in het regenwoud. Behoud van de marroncultuur en empowerment van de lokale gemeenschappen zijn belangrijke drijfveren voor Pinas.
Voor NA BIKA TU NA FO gebruikte de kunstenaar tekens uit het Afaka-schrift. Dit schrift werd omstreeks 1910 ontwikkeld door Afáka Atumisi, als schrift voor de Ndyuka-gemeenschap, waar Pinas onderdeel van is. Hij gebruikt regelmatig tekens uit dit schrift in zijn schilderijen, installaties en sculpturen.
NA BIKA TU NA FO betekent ‘gelijkheid’, een simpele wens die echter geen realiteit is voor marrons. Maar als we gestorven zijn, zijn alle verschillen weg. De dood wordt wel de Grote Gelijkmaker genoemd.
Marroncultuur
Marrons zijn nazaten van tot slaaf gemaakten die de Surinaamse plantages zijn ontvlucht. De marrons trokken het regenwoud in en leerden daar te overleven. Ze bouwde aan eigen culturen, beïnvloed door elementen uit Afrikaanse herkomstlanden en de inheemse tradities. Er ontstonden verschillende gemeenschappen in een wijde cirkel om het plantagegebied heen.
Na de afschaffing van de slavernij raakten de marrons in een moeilijke positie. Het geld werd in en om de stad Paramaribo verdiend en daar waren ook de opleidingen. De marrons leefden in het regenwoud, maar hun gebied was niet veilig. De aanleg van het grote stuwmeer in 1960 bijvoorbeeld, was een zegen voor de bauxietindustrie en Paramaribo, maar een hele marrongemeenschap werd verwoest. Ook de Binnenlandse Oorlog tussen 1986 en 1992 had grote impact op de marrongemeenschappen.
Over Marcel Pinas
Marcel Pinas (1971) is een geëngageerd kunstenaar. Hij maakt gebruik van tradities van de voorouders om daar bekendheid aan te geven en om de marrons trots te maken op hun rijke cultuur en unieke geschiedenis. De Marrongemeenschap heeft in het huidige Suriname te maken met sociale problemen, discriminatie en vele bedreigingen. Pinas kaart in zijn werk misstanden aan en is kritisch op bijvoorbeeld de goudwinning. In veel werken komen het Afaka-schrift en de bekende pangi-stoffen terug.
Pinas studeerde eerst aan de Nola Hatterman Academie in Paramaribo en vervolgens in 1997-1999 aan de Edna Manley College of Visual and Performing Arts in Jamaica. Dit was voor hem een levensveranderende ervaring en hij vond er zijn stem. Later studeerde hij nog eens twee jaar aan de Amsterdamse Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Als kunstenaar en organisatie van culturele events wil Pinas zijn gemeenschap kracht geven. Zijn kunst gaat over ervaringen uit het verleden en het behoud van een cultuur die verloren dreigt te gaan.
Pinas exposeerde verschillende malen tijdens Art Zuid en voor de Grote Suriname Tentoonstelling in de Nieuwe Kerk van Amsterdam maakte hij een indrukwekkend monument, 86 Tafaa, voor de 38 burgers die in 1986 in Moiwana werden vermoord door de troepen van Desi Bouterse. Marcel Pinas exposeert internationaal en zijn werk is opgenomen in vele collecties, waaronder die van het Stedelijk Museum.