In spijkerbroek achter de kist van een eenzame uitvaart. Foto: Hein Athmer.
Tot Zover
Symposium Mors Neerlandica
Wat typeert onze huidige omgang met de dood, wat is nu werkelijk anders dan vroeger?
Kom naar het Funeraire Academie symposium Mors Neerlandica op woensdag 28 oktober 2026 bij Westgaarde in Amsterdam en laat je inspireren.
Bestaat er zoiets als een typisch Nederlandse manier van omgaan met de dood en de doden? Tijdens het symposium Mors Neerlandica verkennen wetenschappers en professionals uit de praktijk hoe sterven, afscheid nemen en herdenken in Nederland vorm krijgen. De bijeenkomst is het slotstuk van een driejarig onderzoeksproject én een feestelijke presentatie van de gebundelde inzichten in een boekpublicatie.
Mors Neerlandica: de dood als spiegel van Nederland
Het boek Mors Neerlandica schetst een breed en divers beeld van sterven, afscheid en rouw in Nederland. Rode draad in dit boek is: Hoe willen wij als samenleving omgaan met verlies, met sterfelijkheid, met gemis en rouw? Doorheen het boek komen vele spanningen of tegenstellingen naar voren, zoals autonomie versus afhankelijkheid, individu versus gemeenschap, digitaal versus lichamelijk, publiek versus privaat.
Nieuwe trends, zoals het streven naar duurzaamheid en eco-vriendelijke uitvaarten, staan tegenover huidige gewoonten en tradities. Of zijn deze trends de tradities van morgen? In dit symposium gaan we in op de dood als spiegel van (en wellicht ook voor) de Nederlandse cultuur.
Levendig debat & pitches
We gaan met een combinatie van wetenschappers en praktijkexperts praten over 'de dood als project', over onsterfelijkheid zonder hemel en de dood van de toekomst. Sprekers zijn o.a. Barbara van Beukering (journalist, auteur van Je kunt het maar één keer doen, Spectrum 2020), Susanne Duijvestein (uitvaartbegeleider en ambassadeur veraarden),Theo Boer (hoogleraar Ethiek van de Gezondheidszorg, PThU), Richard Hattink (uitvaartbegeleider en bedenker van uitvaartspeelgoed), Anita van Loon (directeur begraafplaatsen Hilversum), Kim Schwartz (directeur PC Uitvaart). Speciale gast is de Belgische filosofe Katrien Schaubroek (Hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen). Zij geeft op het einde van de middag in een gesproken essay antwoord op de vraag: Wat zegt Mors Neerlandica over de Nederlandse cultuur?
Gespreksleiders
Het symposium wordt begeleid door Martin Hoondert (universitair hoofddocent 'Ritual Studies' Universiteit van Tilburg, voorzitter Funeraire Academie), Yvon van der Pijl (universitair hoofddocent culturele antropologie, Universiteit Utrecht), Brenda Mathijssen (universitair hoofddocent Psychology of Religion, Groningen Universiteit) en Christien Klaufus (senior onderzoeker CEDLA, Universiteit van Amsterdam).
Verbinder, psycholoog en muzikant Michael Milo laat ons horen hoe muziek hem kracht gaf na het overlijden van zijn dochter. Hij reflecteert ook op de totstandkoning van A New Tattoo, het festival over doorleven na zelfdoding. Performer Tim Hammer voert tijdens het symposium twee korte acts op, waarin hij zijn kijk geeft op de Nederlandse doodstijlen.
Praktische informatie
Organisatie
Het symposium Mors Neerlandica wordt georganiseerd door de Funeraire Academie en Tot Zover, museum over leven en dood.
Met veel dank aan de gastlocatie
PC Uitvaart, gedenkpark Westgaarde.
Heeft u een vraag over de ticketing? Mail
communicatie@totzover.nl.
Wilt u op de hoogte blijven van Funeraire Academie bijeenkomsten? Mail
l.cramwinckel@totzover.nl.
Levenseinde en sterven
De volgende casestudies staan in de eerste sectie 'levenseinde en sterven'.
- De dood in de media | Henk Blanken
- Doodgewoon en toch zo bijzonder: rituelen in een hospice | Madeleine Timmermann
- Rituelen bij euthanasie | Iline Ceelen en Heleen de Kort
- Voltooid leven | Yvette Schuijt en Iline Ceelen
- Dementie en levenseinde | Iris Hartog en Janieke Bruin
- Levenseindezorg bij mensen met een migratie-achtergrond | Saïda Aoulad Baktit
- Wilsverklaringen | Iris Hartog
Afscheid en uitvaart
De volgende casestudies staan in de tweede sectie 'afscheid en uitvaart'.
8. ‘Waar leven is, is de dood.’ Religieuze taal bij het levenseinde | Annemarieke van der Woude
9. Niet welkom in de kerk, en dan? | Martin Hoondert
10. Welkom op deze open dag | Mariske Westendorp
11. Reclame voor het uitvaartwezen | Yvon van der Pijl
12. Islamitische uitvaarten | Aisha Pijnenburg
13. Afleggersverenigingen | Monique Kasimbeg, Hein Athmer en Yvon van der Pijl
14. Javaans-Surinaamse uitvaartrituelen in Nederland | Lisa Djasmadi
15. De toekomst van begraafplaats | Martin Hoondert
+ Foto-essay: De veranderende begraafplaats | Leon Bok en René ten Dam
16. Wanneer zijn kinderen welkom? Begraafplaats Buitenveldert als speeltuin, rouwplaats, leerschool en hangplek| Anja Vink en Wim Cappers
17. De eenzame uitvaart | Chris Cusack en Kim van Hemert
18. Natuurbegraven | Brenda Mathijssen
19. Liever geen bloemen | Susanne Duijvestein
20. Afscheid van dieren | Laura Cramwinckel
Rouw en herdenken
De volgende casestudies staan in de derde sectie 'rouw en herdenken'.
21. Asbestemming | Iline Ceelen, Nicole Hoekstein, Yvonne Hüve, Margriet Nieuwenhuizen, Maureen Verbeek
22. Van ‘miskraam’ naar ‘sterrenkind’: veranderende rituele praktijken voor doodgeboren kinderen | Martin Hoondert
23. De viering van Allerzielen in Nederland | Christien Klaufus
24. Bankjes voor de doden | Paul Post
25. Rouw na zelfdoding | Michael Milo en Yvon van der Pijl
26. De digitale dood | Hanan de Sain en Martin Hoondert
27. Walk of Grief | Arjan Berkhuysen en Anemoon Elzinga + Bernadette Kuiper
28. Pelgrimeren ter nagedachtenis: de Camino | Huberta Wiertsema en Christien Klaufus
29. Publieke rouw na de aanslag op Peter R. de Vries | Irene Stengs
30. Stilstaan bij corona: een terugblik | Paul Post en Maria van der Heyden
31. Ecologische rouw | Yvon van der Pijl en De Gouden Haas